Yapı Performans Analizi

Deprem performans analizi, mevcut bir binanın belirli bir deprem yer hareketi düzeyi altında nasıl davranacağını hesapla ortaya koyan mühendislik çalışmasıdır. Gözle yapılan bir inceleme ya da genel bir kanaat değildir; taşıyıcı sistemden alınan gerçek verilerle kurulan bir modele dayanır ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin (TBDY 2018) mevcut binaların değerlendirilmesine ilişkin bölümüne göre yapılır.

Analizin çıktısı nedir?

Sonuç "sağlam" ya da "çürük" gibi ikili bir yargı değildir. Yönetmelik performans düzeylerini Sınırlı Hasar, Kontrollü Hasar, Göçmenin Önlenmesi ve Göçme Durumu olarak tanımlar; değerlendirme, yapının hedeflenen düzeyi sağlayıp sağlamadığını ve hangi elemanların yetersiz kaldığını eleman düzeyinde gösterir. Bu ayrıntı sonraki adımı belirler: bazı binalarda sınırlı sayıda elemana müdahale yeterli olurken bazılarında taşıyıcı sistemin bütününü ilgilendiren bir güçlendirme gerekir.

Riskli yapı tespiti ile aynı şey mi?

Hayır. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti, lisanslı kuruluşlarca kendi yöntemiyle yapılan ve hukuki sonuçları olan idari bir işlemdir; deprem sonrasında kamu idaresince yapılan hasar tespiti de ayrı bir işlemdir. Performans analizi ise yapının davranışını mühendislik açısından ortaya koyar ve güçlendirme seçeneğini masada tutar. Güçlendirme seçeneği değerlendirilecekse performans analizi genellikle ilk teknik adımdır.

Hangi binalar için önerilir?

• Eski deprem yönetmeliklerine göre tasarlanmış binalar
• Okul, yurt, otel, AVM gibi yoğun kullanımlı yapılar
• Kat ilavesi, kullanım amacı değişikliği ya da ağır makine yerleşimi planlanan yapılar
• Taşıyıcı elemanlarında çatlak, korozyon veya izinsiz müdahale bulunan yapılar
• Kentsel dönüşümde güçlendirme mi yenileme mi kararı verilecek binalar

Süre ve hazırlık

Projesi bulunan orta ölçekli bir bina için çalışma birkaç hafta içinde tamamlanabilir; projesi olmayan büyük yapılarda taşıyıcı sistemin yerinde ölçülerek çıkarılması süreyi uzatır. Varsa mimari ve betonarme projeleri, yapı ruhsatını, zemin etüt raporunu ve geçmiş tadilatlara ait belgeleri bir araya getirmek işi hızlandırır; eksik bilgi yerinde tespitle tamamlanır.

Sık sorulan sorular

Karot almak binaya zarar verir mi?

Numune alma ve donatı sıyırma işlemleri yönetmeliğin öngördüğü sayıda, sınırlı ve onarılabilir ölçektedir; işlem sonrasında yüzeyler onarılır.

Rapor ne işe yarar?

Yapının hedeflenen performansı sağlayıp sağlamadığını ve hangi elemanların yetersiz olduğunu gösterir; güçlendirme ve yenileme seçeneklerinin karşılaştırılmasına teknik veri sağlar. Ekonomik tercih ayrıca yapılacak fizibilite değerlendirmesiyle belirlenir. Güçlendirme kararı verilirse rapor projenin doğrudan girdisi olur.

Sonuç olumsuz çıkarsa ne olur?

Rapor, hangi elemanların ve hangi düzeyde yetersiz olduğunu gösterir. Bir sonraki adım güçlendirme seçeneklerinin maliyet, kullanım kaybı ve kalan hizmet ömrüyle birlikte değerlendirilmesidir; yıkım kararı performans analizinin otomatik sonucu değildir.

Ücretsiz ön değerlendirme, mevcut bilgilerin incelendiği ilk görüş niteliğindedir; deprem performans analizi, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti, resmî hasar tespiti veya proje yerine geçmez. Binanız için durum tespitine nereden başlamanız gerektiğini konuşmak isterseniz teklif alın.