Yapı Güçlendirme

Yapı güçlendirme, mevcut bir binanın taşıyıcı sistemindeki yetersizlikleri gidererek yapıyı yönetmelikte hedeflenen deprem performansına ulaştıran mühendislik çalışmalarının bütünüdür. Otfa Mühendislik, İstanbul ve çevresinde konut, okul, yurt, otel, AVM ve endüstriyel tesislerde güçlendirme işini performans değerlendirmesinden projeye, ruhsat sürecinden uygulamaya kadar tek elden yürütür.

Hangi durumlarda güçlendirme gündeme gelir?

• Eski deprem yönetmeliklerine göre tasarlanmış binalarda yapılan performans analizi sonucunda yetersizlik tespit edildiğinde
• Kat ilavesi, kullanım amacı değişikliği veya ağır ekipman yerleşimi gibi taşıyıcı sisteme yeni yük getiren değişikliklerde
• Kolon, kiriş ve perdelerde korozyon, çatlak ya da geçmişte yapılmış izinsiz müdahale bulunduğunda
• Kentsel dönüşümde yıkıp yeniden yapmak yerine binayı ayakta tutmanın teknik ve ekonomik açıdan tercih edildiği durumlarda

Bir terim karışıklığını baştan gidermek gerekir: halk arasında "mantolama" denilen cephe ısı yalıtımı, taşıyıcı sistem güçlendirmesi değildir ve deprem güvenliğini artıran bir güçlendirme uygulaması yerine geçmez. Kolonların betonarme veya çelik ile sargılanması ise bir güçlendirme yöntemidir.

Uyguladığımız yöntemler

Betonarme perde eklenmesi, uygun yapılarda yatay rijitlik ve dayanımı artıran etkili bir sistem güçlendirmesidir; yeni perdelerin sürekliliği, mevcut sistemle bağlantısı ve kuvvetleri zemine aktaracak temelleri birlikte tasarlanır. Karbon lif takviyeli polimer (CFRP), lif takviyeli polimer (FRP) sistemlerinin bir türüdür; kolon ve kirişlerin sarılmasında ya da eleman kapasitesinin artırılmasında kullanılır, kesiti ve yapı ağırlığını çok az artırır, ancak sistem düzeyindeki her yetersizliği tek başına gidermez. Çelik çapraz, manto ve çerçevelerle taşıyıcı sistem desteklenir; çelik sistemler uygun projelerde yapım süresi ve şantiye organizasyonu açısından avantaj sağlayabilir. Betonarme sargı veya kesit büyütme uygulamalarıyla kolonların kesme, basınç, eğilme ve şekil değiştirme kapasitelerinden biri veya birkaçı iyileştirilebilir; sağlanacak artış donatı sürekliliğine ve uygulama detaylarına bağlıdır. Üst yapıya yapılan müdahale temele aktarılan yükleri değiştirdiğinden temel ve zemin kontrolleri tasarımın ayrılmaz parçasıdır.

Yöntem seçimi binanın taşıyıcı sistemine, yetersizliğin türüne, kullanımın devam edip etmeyeceğine ve bütçeye göre değişir; aynı bina için birden fazla senaryo hazırlayıp karşılaştırırız.

Süreç nasıl ilerler?

Ön inceleme ve belge toplama, deprem performans değerlendirmesi, güçlendirme seçeneklerinin karşılaştırılması, malik kararı, uygulama projeleri, ilgili idareden güçlendirme ruhsatı, denetimli uygulama ve tamamlanma işlemleri. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 55/17 hükmü; yapının ilk ruhsat tarihinde yürürlükte olan mevzuata uygun olması, başka bir esaslı tadilat yapılmaması ve başvurunun yalnızca taşıyıcı sistemin güçlendirilmesini amaçlaması koşullarıyla özel bir güçlendirme ruhsatı usulü düzenler. Kat mülkiyetine tabi yapılarda kural olarak 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 19. maddesine göre maliklerin beşte dört çoğunluğuyla yazılı güçlendirme kararı alınır; güçlendirmenin zorunlu olduğunun mahkemece tespit edildiği hâller ayrıca değerlendirilir. 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmiş binalarda süre, malik kararı, proje ve ruhsat şartları farklıdır. Gerekli belgeler yapının durumuna göre değiştiğinden süreci projeye başlamadan ilgili idare nezdinde teyit ederiz.

Binanın kullanılmaya devam edip edemeyeceği projeye özel bir risk değerlendirmesiyle belirlenir; uygun projelerde iş etaplara ayrılarak faaliyet kısmen sürdürülebilir, bazı aşamalarda kısmi veya tam tahliye gerekebilir.

Sık sorulan sorular

Güçlendirme ne kadar sürer?

Yapının büyüklüğüne, seçilen yönteme ve binanın boşaltılıp boşaltılmayacağına göre değişir. Sınırlı kapsamlı işler haftalar içinde tamamlanabilir, kapsamlı perde ilavesi içeren projeler aylara yayılabilir. Gerçekçi takvim proje netleştikten sonra verilir.

Maliyeti ne belirler?

Metrekare üzerinden peşin bir fiyat yanıltıcı olur. Belirleyici kalemler; müdahale edilecek eleman sayısı ve yöntem, temel müdahalesinin kapsamı, çalışma saati kısıtları, tesisat ve ince iş onarımları ile şantiye koşullarıdır.

Güçlendirme mi, yeniden yapmak mı?

Bu karar performans analizinin doğrudan sonucu değildir. Teknik uygulanabilirlik, maliyet, kullanım kaybı ve kalan hizmet ömrü birlikte değerlendirilerek verilir; iki seçeneği de aynı tabloda karşılaştırırız.

Konuyu daha ayrıntılı okumak için bina güçlendirme rehberimize göz atabilirsiniz. Ücretsiz ön değerlendirme, mevcut bilgilerin incelendiği ilk görüş niteliğindedir; deprem performans analizi, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti, resmî hasar tespiti veya proje yerine geçmez. Binanız için teklif alın.